parallax background

Vrijheid

Waarom 14 augustus een speciale datum is voor mij

Ieder jaar wordt in Nijmegen op 14 augustus de herdenking gehouden van het formele einde van de tweede wereldoorlog voor het Koninkrijk der Nederlanden en van alle slachtoffers die tijdens de oorlog in het voormalig Nederlands-Indië zijn omgekomen. Op 15 augustus wordt de vrijheid gevierd. Afgelopen jaar heb ik mijn eigen bedrijf diezelfde dag ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Die datum heb ik destijds niet bewust gekozen, maar tegelijkertijd geloof ik niet in toeval. Ik vind het heel mooi en bijzonder dat ik onbewust een keuze gemaakt heb die voor mij alles te maken heeft met vrijheid en mijn passie volgen, samenvalt met een bijzonder moment uit de geschiedenis waar mijn roots liggen. Mijn opa en oma zijn opgegroeid in Nederlands-Indië en hebben zich altijd ingezet om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk mensen ook dit stuk van de geschiedenis kennen. Op de eerste verjaardag van Linneke Stoltenborgh Talent Development voelde ik de behoefte om de verhalen over het gevoel van vrijheid van mijn oma en mijzelf bij elkaar te brengen en met jou te delen.

Het verhaal van mijn oma: Ine Stoltenborgh

Wat betekent vrijheid voor jou?

Vrijheid heeft zoveel betekenissen. Mijn eerste reactie was: vrijheid kun je niet ervaren als je niet onvrij bent geweest, als je niet gevangen hebt gezeten. Ik heb niet gevangen gezeten achter een schutting met prikkeldraad zoals velen anderen, maar ik was niet vrij. Je kon niet zomaar iets zeggen of doen, je kon niet zomaar een oranje strik in je haar doen. Dat kon je je kop kosten. In die zin zat ik wel gevangen want de vijand zat om me heen. Je realiseert je pas wat vrijheid is als je het niet meer hebt. Ik was 13 toen de oorlog begon. Toen mijn vader zijn spullen in moest leveren wisten we dat hij voorlopig niet naar huis kwam, ook al hadden we dit niet uitgesproken binnen ons gezin. Hij ging niet alleen zijn uniform inleveren, maar ook zichzelf. Het moment dat hij de voordeur uit liep herinner ik me nog goed. Precies op dat moment werd ik volwassen, ik wist dat ik vanaf dat moment naast mijn moeder moest gaan staan en er voor haar moest zijn.

Dat de oorlog tot een eind was gekomen hoorden wij pas een week na de capitulatie. We wisten toen nog niet of mijn vader nog leefde. Ook andersom wist hij niets van ons. Een Engelse militair heeft aan het begin van de oorlog voorkomen dat mijn moeder en ik op transport werden gezet, een transport dat overigens is aangevallen en waarbij veel mensen overleden zijn. Wij waren daardoor nergens geregistreerd. Niet als overlevenden en niet als overleden. Gelukkig heeft mijn vader het overleefd en zijn we een tijd na de bevrijding herenigd in ons ouderlijk huis. Maar de bevrijding zoals die in Nederland gevierd en ervaren werd kende ik in Indië niet. Want nadat de keizer van Japan een eind maakte aan de oorlog werden wij, de zogenaamde buitenkampers, schietschijf van de extremistiche jonge vrijheids strijders.” In de kampen werd men nu ineens beschermd door de Japanse militairen die hen eerst gevangen moesten houden. Maar buiten de kampen dreigde nu meer gevaar. De bevrijding bracht ons dus geen bevrijding, maar veel angst en gevaar. Waardoor ik altijd met jaloerse ogen kijk naar de beelden van de uitbundige vreugde die de bevrijding hier in Nederland bracht.

‘Het merendeel van de ongeveer 350.000 Indische Nederlanders in 'Nederlands-Indië' bleef tijdens de Tweede Wereldoorlog buiten de Japanse kampen en werd na de Japanse capitulatie doelwit van plunderingen en moordpartijen door Indonesische nationalisten. Na meer dan 70 jaar zwijgen vertellen deze zogenaamde 'Buitenkampers' voor het eerst over deze onbekende en lang verzwegen periode uit onze vaderlandse geschiedenis.’ De documentaire Buitenkampers is terug te kijken via NPO start, waarin ook mijn oma haar verhaal deelt.

Betekent vrijheid vandaag nog hetzelfde als het betekende vlak na de oorlog?

Tuurlijk niet, het is onvergelijkbaar. Hoor hoe ik vertel hoe de onvrijheid was, de eerste vrijheid die je overkwam is anders dan nu. Vandaag is vrijheid voor mij die emmer vol algemeenheden. Je kunt doen wat je wilt en je kunt gaan waar je wilt. Die ervaar ik nog wel steeds omdat ik onvrijheid heb meegemaakt. Ik weet niet hoe het zou zijn als je zo’n bezetting niet hebt meegemaakt. Het leven ging bij ons in oorlog niet door. Scholen en kantoren waren dicht, banken waren dicht er was geen geld, inkomsten waren geblokkeerd. Nu tijdens Corona ervaar ik het niet dat ik opgesloten ben. Ik heb mijn huis en tuin, kinderen en kleinkinderen komen op afstand langs. Ik woon in een klein en rustig dorp waar ik nog de deur uit kan en nog een rondje mag lopen. Ik ervaar dit niet als gevangen zitten.

Wat zou je mij mee willen geven als het gaat over vrijheid?

Heb lief. (lange stilte en veel emotie) Heb geen vijanden en heb lief. Het besef hoe goed dit leven is wil ik meegeven, het besef van je vrijheid. Het dagelijks leven wordt zo vanzelfsprekend. Ik kan eten wat ik wil en zoveel als ik wil, er is geen tekort.

Wat vind je ervan dat ik mijn eigen bedrijf heb?

Ik heb me er zo over verbaasd. Je had een goede baan, ik had de indruk dat je plezier had in je werk. Dat gaf je op. Je hebt ervaren in het ondernemersgezin waar je vandaan komt hoe het is om failliet te gaan. Dus jij weet wat dat allemaal in houdt. Ik heb er eerst alleen maar verbaasd over gestaan. Ik ben er daarna trots op geweest dat je de ondernemerslust hebt om hieraan te beginnen. Helemaal begrijpen wat je werk inhoudt doe ik niet. Ik heb wel gelezen op je website wat je doet en wat de bedoeling is, maar precies snappen doe ik het niet.

En ik wens je alle geluk en succes daarin. Een eigen onderneming is een hele onderneming. Het is wel een familiekwaal. Je overgrootvader had op zijn 19e zijn onderwijzersdiploma op zak en ging naar Nederlands Indië. Broers van opa hadden een eigen slagerij en een installatiebedrijf. En je vader heeft van jongs af aan zijn eigen bedrijven opgezet.


Mijn verhaal

Het was speciaal om dit gesprek te hebben met mijn oma. Het is mooi om te zien dat we allebei vol passie ergens voor gaan. Dan zijn we bloedfanatiek en we kunnen er ook wel in doorslaan. We zijn allebei eigenwijs en niet op ons mondje gevallen. Ik lijk uiterlijk ook veel op haar. In de familie twijfelen we soms of het nu mijn oma is of dat ik het ben op een oude foto.

De belangrijkste les die ik van haar heb geleerd is dat je je verhaal mag uitdragen; dat mag je vertellen. En je familie en mensen van wie je houdt, moet je dichtbij je houden. Ook het recept om een heerlijke mokkataart te bakken, heb ik van haar. Dat is echt een familierecept dat al generaties mee gaat. En dat terwijl ik het zelf nooit eet, ik houd helemaal niet van koffie… Maar ondanks dat bak ik die taart met liefde, tradities vind ik mooi om in stand te houden. Ze verbinden, juist iets kleins en simpels als dit voorbeeld kan een grote betekenis hebben voor de mensen om wie het gaat.

Het meest indrukwekkende van haar verhaal vond ik haar kijk op vrijheid. ‘Je weet pas wat vrijheid is, als je onvrijheid hebt ervaren.’ Deze vraag bracht haar terug naar de oorlogstijd. Ze heeft me meegenomen naar die tijd en dat ontroerde mij. We hebben een mooi gesprek gehad over haar herinneringen.

Ze kwam erachter dat veel mensen hier in Nederland het verhaal van Nederlands-Indië niet kenden. Daar heeft ze zich met hart en ziel voor ingezet. Ze wilde dat er een herdenking kwam van de oorlog in Nederlands-Indië, met een bevrijdingsdag. Om dat te bereiken heeft ze zelfs een brief naar de koningin gestuurd. Nu worden op 14 en 15 augustus de herdenking en bevrijding gehouden in Nijmegen. Bovendien heeft ze het met Stichting PION voor elkaar gekregen dat er ook een plek is waar de herdenking plaatsvindt. Je kunt hier zelf morgen ook jouw bijdrage aan leveren door de vlag uit te hangen.

Voor mijzelf gaat vrijheid over andere waarden. Ik heb geen onvrijheid gekend en daarmee klinkt mijn vrijheid al snel oppervlakkig. Voor mij betekent het kunnen doen en laten wat ik wil, mijn eigen keuzes kunnen maken. Door over (één van) mijn waarden te schrijven hoop ik anderen ook te inspireren om dichterbij henzelf te komen. Als je namelijk je waarden goed kent en je weet waar je voor staat, dan kun je daar je keuzes op baseren. Dat maakt het leven makkelijker, authentieker.

In coronatijd kreeg ik een baan aangeboden. Een inhoudelijk leuke baan, professionele collega’s en goede voorwaarden. Ergens voelde het niet goed. Het was niet wat ik wilde; ik wil vrij zijn en dat ligt voor mij in het ondernemerschap. Ik vond het spannend om de knoop door te hakken en het was ook oncomfortabel om nee te zeggen. Maar toen ik het eenmaal had gedaan voelde ik een grote opluchting. Daarna kwamen er allerlei andere opdrachten op mijn pad en wist ik dat ik de juiste keuze had gemaakt. Je waarden vormen een innerlijk kompas waar je trouw aan moet zijn door ernaar te handelen. Zo neem je zelf de regie en toon je leiderschap.

Ik voel me heel verbonden met het verhaal van mijn oma. De passie is de rode draad. De ruimte krijgen om te doen wat je wilt en te zijn wie je bent, dat is belangrijk.

In tijden van onvrijheid wordt er misschien wel een sterker appel op je passie gedaan dan in tijden van vrijheid. In vrijheid leven betekent echter nog niet dat je vrij bent. Daarvoor moet je jezelf kennen, je eigen overtuigingen en belemmeringen wegnemen en je waarden leren kennen en daarvoor gaan staan en ernaar handelen. Dan creëer je vrijheid voor jezelf.

CONTACT

Afspraak inplannen?


Je ontvangt binnen 24 uur een reactie op jouw bericht. Je gegevens zijn veilig en worden alleen gebruikt om een reactie te kunnen geven. Door het contactformulier in te vullen ga je automatisch akkoord met de privacy verklaring.

Contact